เหตุการณ์สำคัญ 115 วัน ตั้งแต่เริ่ม สงครามรัสเซีย - ยูเครน

ในช่วง 115 วันแรกของสงครามรัสเซีย-ยูเครน โลกได้เห็นการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญทั้งทางภูมิรัฐศาสตร์และเศรษฐกิจ ตั้งแต่การโจมตีทางทหาร การคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจที่รุนแรงที่สุดในประวัติศาสตร์สมัยใหม่ ไปจนถึงผลกระทบที่ลุกลามไปทั่วโลก — ทั้งราคาพลังงาน อาหาร และแม้แต่สินทรัพย์ดิจิทัลอย่าง Bitcoin บทความนี้รวบรวมเหตุการณ์สำคัญและผลกระทบทางเศรษฐกิจที่ควรติดตาม เพื่อให้เทรดเดอร์และนักลงทุนเข้าใจบริบทของความผันผวนในตลาดการเงินโลก

เหตุการณ์ทางทหารและการโจมตีสำคัญ

การโจมตีทางอากาศของรัสเซียที่เมืองลีซีชานสก์ (Lysychansk) ทางตะวันออกของยูเครนในช่วงวันที่ 115 ของสงคราม ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตจำนวนมากและถนนสายหลักต้องปิด สื่อรัสเซียเผยแพร่ภาพพลเมืองสหรัฐฯ 2 คนที่ถูกจับกุมขณะต่อสู้เพื่อยูเครน แม้ประธานาธิบดี โจ ไบเดน จะยืนยันว่าได้รับรายงานเกี่ยวกับชาวอเมริกันที่หายตัวไป แต่ไม่สามารถระบุตำแหน่งได้

กองกำลังยูเครนประกาศว่าได้โจมตีเรือลากจูงของกองทัพเรือรัสเซียในทะเลดำด้วยขีปนาวุธ Harpoon 2 ลูก นับเป็นครั้งแรกที่ใช้อาวุธต่อต้านเรือที่ทางตะวันตกจัดหาได้สำเร็จ ขณะเดียวกัน ประธานาธิบดีโวโลดีมีร์ เซเลนสกี ประกาศข่าวดีว่าแพทย์หญิงชาวยูเครนผู้บันทึกคลิปการช่วยเหลือทหารที่บาดเจ็บในเมืองมารีอูปอลได้รับการปล่อยตัวจากรัสเซียหลังถูกควบคุมตัวนาน 3 เดือน

การเคลื่อนไหวทางการทูตและแรงกดดันระหว่างประเทศ

บอริส จอห์นสัน นายกรัฐมนตรีอังกฤษเดินทางไปยูเครนครั้งที่สองและเสนอโครงการฝึกทหารยูเครน ขณะที่ประธานาธิบดีปูตินกล่าวหาตะวันตกว่ามี "ความเย่อหยิ่งในอาณานิคม" และพยายามทำลายรัสเซียด้วยการคว่ำบาตรที่ในที่สุดจะย้อนกลับไปกระทบตะวันตกเอง โดยเฉพาะราคาอาหารและพลังงาน

รัฐมนตรีต่างประเทศยูเครน Dmytro Kuleba ผู้มีอิทธิพลสูงสุดในด้านการทูต ออกมาเรียกร้องให้ชาติตะวันตก "ไม่เสนอเงื่อนไขที่ยอมรับไม่ได้" แสดงความไม่พอใจต่อคำพูดของประธานาธิบดี Emmanuel Macron ที่ระบุว่า "การแก้ปัญหาทางการทูตไม่จำเป็นต้องทำให้รัสเซียอับอาย" ซึ่งถูกมองว่าอาจนำไปสู่การประนีประนอมที่เสียเปรียบยูเครน

แผนการของสหรัฐฯ ที่จะขายโดรนติดอาวุธขนาดใหญ่ 4 ลำให้กับยูเครนถูกระงับชั่วคราว เนื่องจากเกรงว่าเทคโนโลยีการเฝ้าระวังที่ซับซ้อนอาจตกไปอยู่ในมือของศัตรู ตามรายงานของสำนักข่าวรอยเตอร์

วิกฤตพลังงานและการปรับโครงสร้างห่วงโซ่อุปทาน

การตัดขาดจากพลังงานรัสเซีย

ลิทัวเนียประกาศยกเลิกการนำเข้าก๊าซธรรมชาติจากรัสเซียอย่างเป็นทางการ พร้อมบล็อกการนำเข้าและส่งออกสินค้าจำนวนมากทางรถไฟ อิตาลีอยู่ในขั้นตอนประกาศ "ภาวะตื่นตัวเรื่องก๊าซ" (gas alert state) หลังบริษัท Eni รายงานว่าได้รับการจัดส่งก๊าซจากมอสโกไม่เพียงพอเป็นวันที่สามติดต่อกัน

การส่งก๊าซจากรัสเซียไปเยอรมนีผ่านท่อ Yamal-Europe หยุดลงแม้จะมีการประมูลซื้อเพิ่มเติมจากลูกค้าของ Gazprom ซึ่งบ่งบอกถึงการใช้พลังงานเป็นอาวุธทางการเมือง

ทางเลือกใหม่ของประเทศในภูมิภาค

ญี่ปุ่นประกาศแผนใช้เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์เพื่อแก้ปัญหาความมั่นคงด้านพลังงานและทดแทนการนำเข้าก๊าซจากรัสเซีย — นับเป็นการเปลี่ยนนโยบายครั้งสำคัญหลังภัยพิบัติฟุกุชิมะปี 2011

สหรัฐฯ เสนอให้เซอร์เบียยกเลิกข้อตกลงซื้อก๊าซจากรัสเซียเป็นเวลา 3 ปี พร้อมสัญญาว่าจะจัดหาแหล่งก๊าซทางเลือกผ่านโครงสร้างพื้นฐานในแอลเบเนียและกรีซภายใน 2 เดือน และสนับสนุนการเข้าสมาชิก EU ของเซอร์เบียด้วย

สวีเดนเริ่มดำเนินการแก้ไขกฎหมายต่อต้านการก่อการร้ายและกรอบกฎหมายส่งออกอาวุธ เพื่อให้ตุรกียอมรับการเข้าเป็นสมาชิก NATO หลังตุรกีขัดขวางโดยอ้างว่าสวีเดนสนับสนุนองค์กรก่อการร้ายในตุรกี

ผลกระทบต่อสินค้าโภคภัณฑ์และอาหารโลก

วิกฤตธัญพืชและข้าว

ยูเครนซึ่งเป็นหนึ่งในผู้ส่งออกธัญพืชรายใหญ่ของโลก ถูกบังคับให้ปรับเปลี่ยนเส้นทางส่งออกจากทะเลดำไปใช้รถไฟผ่านโปแลนด์และโรมาเนีย ทำให้ต้นทุนการขนส่งสูงขึ้นอย่างมากเมื่อเทียบกับการขนส่งทางเรือ

องค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) เตือนว่าราคาอาหารทั่วโลก — ตั้งแต่ข้าวสาลี ธัญพืช เนื้อสัตว์ ไปจนถึงน้ำมันพืช — ปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องนับตั้งแต่เริ่มสงคราม ขณะที่หลายประเทศเริ่มออกมาตรการห้ามส่งออกอาหาร

ข้าวซึ่งเป็นอาหารหลักของชาวเอเชีย มีความเสี่ยงที่จะเป็นสินค้าชนิดถัดไปที่ราคาพุ่งสูง หากสถานการณ์ยังคงบานปลาย

ผลกระทบต่อประเทศในเอเชีย

กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) เตือนว่าเอเชียอาจเผชิญภาวะ stagflation — เศรษฐกิจชะลอตัวท่ามกลางเงินเฟ้อที่พุ่งสูง — จากผลกระทบของราคาสินค้าโภคภัณฑ์ การชะลอตัวของคู่ค้าในยุโรป และการชะลอตัวของเศรษฐกิจจีน

การส่งออกชาของศรีลังกาลดลงเหลือ 63.70 ล้านกิโลกรัมในไตรมาสแรกของปี 2022 จาก 69.80 ล้านกิโลกรัมในปีก่อน — ต่ำสุดในรอบ 23 ปี หลังได้รับผลกระทบจากสงคราม

การเปลี่ยนแปลงระบบการเงินโลก

จีน-รัสเซียลดการพึ่งพาดอลลาร์

Bloomberg รายงานว่าในช่วง 3 เดือนแรกของสงคราม (มีนาคม - พฤษภาคม 2022) ปริมาณการซื้อขายหยวน-รูเบิลพุ่งขึ้น 1,067% คิดเป็นมูลค่าประมาณ $4,000 ล้าน โดยเฉพาะในเดือนพฤษภาคม มีการแลกเปลี่ยน 25,910 ล้านหยวน (ประมาณ $3,900 ล้าน) สูงกว่าเดือนกุมภาพันธ์ถึง 12 เท่า

การเปลี่ยนแปลงนี้สะท้อนถึง:

• รัสเซียต้องการสินค้าจากจีนมากขึ้นเพื่อทดแทนการนำเข้าจากตะวันตก
• บทบาทที่เพิ่มขึ้นของหยวนในการชำระเงินค้าขายระหว่างประเทศ
• แนวโน้มการลดพึ่งพาดอลลาร์สหรัฐฯ ในระบบการชำระเงินโลก

รัสเซียและจีนเปิดสะพานข้ามแดนแห่งใหม่เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2022 ความยาว 1 กิโลเมตร เชื่อมเมืองบลาโกเวชเชนสก์ (รัสเซีย) กับเมืองเฮ่ยเหอ (จีน) ช่วยลดระยะทางการขนส่งสินค้าลงได้ถึง 1,500 กิโลเมตร

มาตรการรักษาความปลอดภัยทางไซเบอร์

เจ้าหน้าที่กระทรวงการคลังสหรัฐฯ เตือนนายธนาคารเกี่ยวกับภัยคุกคามทางไซเบอร์ที่เพิ่มขึ้น และเน้นย้ำความมุ่งมั่นในการแบ่งปันข้อมูลข่าวกรองแบบเรียลไทม์ เพื่อป้องกันการโจมตีระบบการเงิน

องค์การสหประชาชาติเตือนว่าผลกระทบของสงครามต่อความมั่นคงด้านอาหาร พลังงาน และการเงินกำลังเลวร้ายลงอย่างต่อเนื่อง มีประมาณ 94 ประเทศซึ่งมีประชากรกว่า 6,000 ล้านคนกำลังเผชิญวิกฤตอย่างน้อยหนึ่งด้านและไม่สามารถรับมือได้

ผลกระทบต่อตลาด Cryptocurrency

Bitcoin ร่วงต่ำกว่า $20,000

ราคา Bitcoin ลดลงต่ำกว่า $20,000 เป็นครั้งแรกนับตั้งแต่ปลายปี 2020 ในวันเสาร์ที่ 18 มิถุนายน 2022 โดยลดลงมากถึง 9% เหลือต่ำกว่า $19,000 ตามข้อมูลของ CoinDesk

ตั้งแต่จุดสูงสุดที่เกือบ $69,000 Bitcoin สูญเสียมูลค่าไปแล้วกว่า 70% ขณะที่ Ethereum ก็ร่วงตามลงมาเช่นกัน

ปัจจัยกดดันหลัก

การพังทลายของตลาดคริปโตเกิดจากปัจจัยหลายประการ:

1. การขึ้นดอกเบี้ยของเฟด — ธนาคารกลางสหรัฐฯ ประกาศขึ้นอัตราดอกเบี้ย 0.75% สูงสุดตั้งแต่ปี 1994 เพื่อสู้กับเงินเฟ้อ
2. ความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจมหภาค — ความกังวลเรื่อง stagflation และภาวะถดถอย
3. การเทขายสินทรัพย์เสี่ยง — นักลงทุนถอนเงินออกจากสินทรัพย์ที่มีความเสี่ยงสูงเพื่อเก็บเงินสด

ความสัมพันธ์ระหว่าง Crypto กับตลาดการเงินดั้งเดิม

การร่วงของ Bitcoin ในช่วงนี้แสดงให้เห็นว่าสินทรัพย์ดิจิทัลมีความสัมพันธ์กับตลาดหุ้นและตลาดการเงินโลกมากขึ้น — ไม่ใช่สินทรัพย์ปลอดภัย (safe haven) ที่หลายคนคาดหวัง เมื่อเงินเฟ้อพุ่งขึ้นและธนาคารกลางขึ้นดอกเบี้ย นักลงทุนมักเทขายสินทรัพย์เสี่ยงก่อน — และ crypto ถูกจัดอยู่ในหมวดนี้

บทเรียนสำหรับเทรดเดอร์และนักลงทุน

สงครามรัสเซีย-ยูเครนแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของ:

1. Geopolitical Risk Management — เหตุการณ์ทางการเมืองสามารถเปลี่ยนทิศทางตลาดได้อย่างรวดเร็วและรุนแรง
2. Diversification — การกระจายพอร์ตข้ามสินทรัพย์หลายประเภทและหลายภูมิภาคช่วยลดความเสี่ยง
3. Correlation Analysis — สินทรัพย์ที่ควรจะไม่มีความสัมพันธ์กันอาจเคลื่อนไหวในทิศทางเดียวกันในช่วงวิกฤต
4. Macro Awareness — การติดตามนโยบายการเงิน ราคาพลังงาน และสถานการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการตัดสินใจลงทุน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

สงครามรัสเซีย-ยูเครนกระทบราคาน้ำมันและทองคำอย่างไร?

ราคาน้ำมัน Brent เคยพุ่งสูงถึง $130 ต่อบาร์เรลในช่วงต้นมีนาคม 2022 หลังสงครามเริ่ม เนื่องจากความกังวลเรื่องอุปทาน ส่วนทองคำซึ่งเป็นสินทรัพย์ปลอดภัย พุ่งขึ้นเหนือ $2,000 ต่อออนซ์ก่อนจะปรับตัวลง เมื่อเฟดขึ้นดอกเบี้ยทำให้ต้นทุนการถือทองสูงขึ้น

ทำไมสกุลเงิน EUR/USD ถึงอ่อนค่าลงหลังสงคราม?

ยูโรอ่อนค่าเพราะเศรษฐกิจยุโรปได้รับผลกระทบโดยตรงจากวิกฤตพลังงาน การคว่ำบาตร และความไม่แน่นอนทางภูมิรัฐศาสตร์ ทำให้นักลงทุนขายยูโรและซื้อดอลลาร์สหรัฐฯ ซึ่งถือเป็นสกุลเงินปลอดภัย EUR/USD เคยลงต่ำกว่า 1.0300 ในปี 2022

การคว่ำบาตร SWIFT มีผลต่อระบบการเงินโลกอย่างไร?

การตัดรัสเซียออกจาก SWIFT (ระบบการชำระเงินระหว่างประเทศ) ทำให้รัสเซียหันไปใช้ระบบอื่น เช่น CIPS ของจีน และเร่งใช้สกุลเงินท้องถิ่นแทนดอลลาร์ ส่งผลให้ระบบการเงินโลกมีแนวโน้มแบ่งขั้วมากขึ้น (de-dollarization)

นักลงทุนไทยควรระวังอะไรในช่วงความขัดแย้งนี้?

ระวังผลกระทบทางอ้อม: (1) ราคาน้ำมันและไฟฟ้าสูงขึ้นกระทบต้นทุนธุรกิจไทย (2) อุปสงค์ส่งออกจากยุโรปอาจลดลง (3) ความผันผวนของค่าเงินบาทเทียบดอลลาร์ และ (4) เงินเฟ้อที่เพิ่มสูงขึ้นอาจกดดันกำลังซื้อในประเทศ

Bitcoin จะกลับมาแข็งค่าได้ไหมหลังสงครามยูเครนสงบ?

ราคา Bitcoin ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยมากกว่าสงคราม โดยเฉพาะนโยบายการเงินของธนาคารกลาง ถ้าเฟดหยุดขึ้นดอกเบี้ยและเริ่มกลับมาผ่อนคลายนโยบาย (pivot) Bitcoin อาจฟื้นตัว แต่ในระยะสั้นยังมีความเสี่ยงสูงจากความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจมหภาค