ประวัติ Do Kwon ผู้ก่อตั้ง Luna การล่มสลายของ Luna

Do Kwon — ชื่อที่เคยเป็นสัญลักษณ์ของนวัตกรรม Blockchain กลับกลายเป็นบทเรียนที่ราคาแพงที่สุดในประวัติศาสตร์คริปโตเคอร์เรนซี เมื่อเครือข่าย Terra ที่เขาสร้างพังทลายจากมูลค่า 40,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐลงเหลือเกือบศูนย์ภายในเวลาเพียง 72 ชั่วโมง บทความนี้วิเคราะห์ตัวตนของ Do Kwon ตั้งแต่จุดเริ่มต้น ความผิดพลาดทางเทคนิค และข้อเรียนรู้สำหรับนักลงทุนทุกคน

Do Kwon คือใครและมาจากไหน

Do Kwon (권도형) เกิดวันที่ 6 กันยายน 1991 ที่กรุงโซล เกาหลีใต้ ครอบครัวประกอบอาชีพเภสัชกรและจำหน่ายอุปกรณ์การแพทย์ มีฐานะทางการเงินดี เขาเรียนจบมัธยมปลายจาก Daewon Foreign Language High School โรงเรียนเอกชนชั้นนำในกรุงโซล

ปี 2015 Kwon สำเร็จการศึกษาวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์จาก Stanford University และได้ทำงานระยะสั้นกับ Apple และ Microsoft ที่ละ 3 เดือน ก่อนตัดสินใจกลับเกาหลีใต้ก่อตั้งบริษัทของตัวเอง

การก้าวเข้าสู่วงการเทคโนโลยีครั้งแรกของเขาคือ Anyfi — แพลตฟอร์มการสื่อสารแบบไร้ศูนย์กลาง (peer-to-peer communication platform) ที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลเกาหลีใต้ ประสบการณ์นี้ปูทางให้เขาเข้าใจเทคโนโลยี Blockchain ในเวลาต่อมา

การพบกันของ Daniel Shin และ Do Kwon: จุดกำเนิด Terraform Labs

ปี 2018 เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ เมื่อ Do Kwon ได้พบกับ Daniel Shin ผู้ก่อตั้ง Ticket Monster (TMON) — แพลตฟอร์ม E-Commerce ชั้นนำของเกาหลีใต้ที่ทำธุรกิจคล้าย Groupon ทั้งคู่เห็นโอกาสในการนำเทคโนโลยี Blockchain มาแก้ปัญหาระบบการชำระเงินที่มีค่าธรรมเนียมสูง

Daniel Shin มีประสบการณ์สร้าง ecosystem ธุรกิจขนาดใหญ่ เคยก่อตั้ง Fast Track Asia ที่ให้คำปรึกษาสตาร์ทอัพในภูมิภาคเอเชีย เขามีเครือข่ายและอิทธิพลในวงการธุรกิจสิงคโปร์และเกาหลีใต้อย่างมาก

Do Kwon นำความรู้ด้านเทคนิคและวิสัยทัศน์เรื่อง decentralized finance มารวมกับประสบการณ์ธุรกิจของ Shin ทั้งคู่ร่วมก่อตั้ง Terraform Labs ในสิงคโปร์ โดยตั้งเป้าสร้างระบบนิเวศการเงินที่ใครก็เข้าถึงได้ ไม่มีคนกลาง และใช้สกุลเงินดิจิทัลที่มีราคาคงที่

Terraform Labs ระดมทุนได้กว่า 200 ล้านดอลลาร์สหรัฐจากนักลงทุนชื่อดังอย่าง Lightspeed Venture Partners, Galaxy Digital ของ Mike Novogratz, และ Pantera Capital มูลค่าของบริษัทพุ่งขึ้นเป็นหลายพันล้านดอลลาร์ในช่วงที่ LUNA อยู่จุดสูงสุด

Terra และ LUNA: สถาปัตยกรรมที่มีจุดอ่อนร้อยแรง

Terra Blockchain คืออะไร

Terra เป็น Layer-1 Blockchain ที่รองรับ Smart Contract เช่นเดียวกับ Ethereum แต่ออกแบบมาเพื่อรองรับระบบการชำระเงินโดยเฉพาะ ใช้กลไก Proof-of-Stake (PoS) ในการรักษาความปลอดภัยของเครือข่าย

จุดเด่นหลักคือการมี Algorithmic Stablecoins หลายสกุลเงิน เช่น:

• TerraUSD (UST) — ตรึงราคา 1:1 กับดอลลาร์สหรัฐ
• TerraKRW (KRT) — ตรึงกับวอนเกาหลีใต้
• TerraTHT (THT) — ตรึงกับบาทไทย (ถูกธนาคารแห่งประเทศไทยสั่งห้าม)

กลไก LUNA-UST: ความสัมพันธ์แบบ Death Spiral

จุดอ่อนที่ร้ายแรงที่สุดของ Terra คือกลไกการรักษาราคาของ UST:

1. เมื่อ UST > $1.00 ผู้ใช้สามารถเบิร์น LUNA มูลค่า $1.00 เพื่อมินต์ UST 1 เหรียญ แล้วขายทำกำไร (arbitrage) จนราคา UST กลับมาที่ $1.00
2. เมื่อ UST < $1.00 ผู้ใช้สามารถเบิร์น UST 1 เหรียญเพื่อมินต์ LUNA มูลค่า $1.00 แล้วขายทำกำไร จนราคา UST กลับมาที่ $1.00

ปัญหาคือ ไม่มีสินทรัพย์จริงหนุนหลัง — ระบบพึ่งพาความเชื่อมั่นของตลาดเพียงอย่างเดียว เมื่อความเชื่อมั่นหาย กลไก arbitrage กลับทำให้เกิด death spiral:

• ผู้ใช้เทขาย UST → ราคา UST ตก
• ระบบมินต์ LUNA เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เพื่อรับซื้อ UST → ปริมาณ LUNA เพิ่ม
• ราคา LUNA ตก → ความเชื่อมั่นหาย → ผู้ใช้เทขาย UST เพิ่ม
• วนซ้ำจนทั้งคู่พังทลาย

Anchor Protocol: เหยื่อล่อที่ยั่งยืนไม่ได้

Anchor Protocol คือแพลตฟอร์มให้กู้ยืมที่สร้างบน Terra โดยให้ผู้ใช้ฝาก UST รับดอกเบี้ย 19.5-20% ต่อปี — อัตราที่สูงกว่าเงินฝากธนาคารเป็นสิบเท่า

ดอกเบี้ยนี้มาจากไหน? จากผู้กู้ที่นำ staked LUNA (bLUNA) หรือ staked ETH มาเป็นหลักประกัน แต่ดอกเบี้ยจากการ stake (~7-10%) ไม่เพียงพอจ่าย 20% ส่วนต่างต้องจ่ายจาก Anchor Reserve Fund ซึ่งเป็นเงินสำรองที่ Do Kwon และนักลงทุนใส่เข้าไป

ณ เดือนเมษายน 2022 กองทุนสำรองใกล้หมด แต่ Do Kwon ยังคงเพิ่มเงินเข้าไปเพื่อรักษาอัตรา 20% ไว้ — เป็นสัญญาณเตือนที่หลายคนมองข้าม

Luna Foundation Guard (LFG): ความพยายามที่ล้มเหลว

เดือนกุมภาพันธ์ 2022 Do Kwon ก่อตั้ง Luna Foundation Guard (LFG) เป็นองค์กรไม่แสวงหากำไร โดยมีเป้าหมายสร้างทุนสำรอง (reserve) เพื่อรักษาเสถียรภาพของ UST ด้วยการซื้อ Bitcoin และสินทรัพย์ดิจิทัลอื่น

LFG ระดมทุนและซื้อ Bitcoin มูลค่า ~3.5 พันล้านดอลลาร์ (ประมาณ 80,394 BTC เมื่อราคา Bitcoin อยู่ที่ ~$42,000) โดยอ้างว่าจะใช้เป็น collateral กรณีที่ UST เกิดปัญหา

แต่เมื่อวิกฤตเกิดขึ้นจริง LFG ไม่สามารถใช้ Bitcoin ช่วยพยุงราคา UST ได้ทัน เพราะ:

1. ต้องขาย Bitcoin ในตลาดที่กำลังตกอยู่แล้ว (ราคา BTC ตกจาก $42,000 → $30,000)
2. ปริมาณ Bitcoin ไม่เพียงพอรับมือการเทขาย UST หลักหมื่นล้านดอลลาร์
3. กลไกการแทรกแซงไม่มีความเร็วและประสิทธิภาพเพียงพอ

ภายหลังเปิดเผยว่า LFG ใช้ Bitcoin เกือบหมดในช่วงวิกฤต แต่ก็ไม่สามารถกอบกู้ UST ได้

เรื่องวุ่นวายและนิสัยที่นำมาซึ่งหายนะ

การเผชิญหน้ากับ SEC สหรัฐฯ

ธันวาคม 2021 คณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์สหรัฐ (SEC) ออกหมายเรียก Terraform Labs เกี่ยวกับ Mirror Protocol — แพลตฟอร์มที่ให้ผู้ใช้เทรด synthetic assets ที่อ้างอิงราคาหุ้นจริง เช่น Apple, Tesla โดยไม่ต้องถือหุ้นจริง

SEC มองว่าสินทรัพย์เหล่านี้เป็น securities ต้องอยู่ภายใต้กฎหมายหลักทรัพย์ แต่ Do Kwon ปฏิเสธและฟ้องกลับว่า SEC ทำเกินอำนาจ เพราะ Terraform Labs จดทะเบียนในสิงคโปร์ ไม่ใช่สหรัฐฯ

คดีนี้ยังไม่จบก่อน Terra พังทลาย ปัจจุบัน Do Kwon ถูกหมายจับทั้งในสหรัฐฯ และเกาหลีใต้

การเลี่ยงภาษีในเกาหลีใต้

ตุลาคม 2021 สำนักงานภาษีแห่งชาติเกาหลีใต้เรียกเก็บภาษีเพิ่มจาก Terraform Labs เป็นเงิน 100 ล้านดอลลาร์ (ประมาณ 3,300 ล้านบาท) จากการส่งเหรียญ LUNA ให้ LFG โดยไม่คิดมูลค่าและไม่จ่ายภาษี

Do Kwon ปฏิเสธการจ่าย โดยอ้างว่าบริษัทไม่ได้จดทะเบียนในเกาหลีใต้ แต่ในสิงคโปร์และหมู่เกาะเวอร์จิน ดังนั้นไม่มีภาระภาษีในเกาหลี

กระทรวงการคลังเกาหลีใต้ภายหลังเปิดเผยว่าตรวจสอบพบการเลี่ยงภาษีหลายกรณี และออกหมายจับ Do Kwon ในข้อหาหลอกลวงและละเมิดกฎหมายตลาดทุน

การท้าทายธนาคารแห่งประเทศไทย

มีนาคม 2021 Terraform Labs เปิดตัว TerraTHT สกุลเงินดิจิทัลที่ตรึงราคา 1 THT = 1 บาทไทย เพื่อให้ผู้ใช้ชาวไทยทำธุรกรรมบน Terra Blockchain

ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ออกประกาศเตือนว่า TerraTHT ผิดกฎหมาย เพราะไม่ได้รับอนุญาตและละเมิดกฎหมายการออกสกุลเงินดิจิทัลที่อ้างอิงค่าเงินบาท

Do Kwon ตอบโต้ทาง Twitter ว่า:

"พวกเขามักจะกลัวคุณก่อน แล้วค่อยเข้าร่วมกับคุณ ตอนนี้ Terra ทำให้ธนาคารกลางเฝ้าระวัง แต่ THT จะถูกใช้ไม่ว่า ธปท. จะเห็นชอบหรือไม่"

ปัจจุบัน THT ไม่มีการใช้งานในประเทศไทย และโครงการถูกยกเลิกหลัง Terra ล่มสลาย

ปากร้ายบน Twitter: ศัตรูที่สร้างขึ้นเอง

Do Kwon มีชื่อเสียงในการตอบโต้นักวิจารณ์บน Twitter อย่างเหน็บแนมและดูถูก เขาเคยพูดว่า:

• "I don't debate the poor on Twitter... and sorry I don't have any change on me for you" (ฉันไม่คุยกับพวกจนบน Twitter และขอโทษที่ไม่มีเงินทอนให้)
• "Terra now has the attention of central banks, and THT will be utilized regardless of whether BoT approves or not" (ท้าทาย ธปท.)
• "This is probably the dumbest tweet of the decade. Silence is a virtue for the ignorant. Which billionaire will challenge me? I'm waiting!" (ตอบผู้ที่เตือนว่า Terra มีช่องโหว่)

เมื่อมีผู้ใช้ชื่อ FatMan เตือนว่า Terra มีความเสี่ยงแบบ Black Wednesday (เหตุการณ์ที่ George Soros โจมตีค่าเงินปอนด์อังกฤษ) Do Kwon ตอบว่า:

"95% of you will die poor, and this tweet is a good showcase of why"

ประโยคเหล่านี้กลายเป็น meme ในชุมชนคริปโตหลัง LUNA ล่มสลาย

มกราคม 2022 เขายังเดิมพันกับนักวิเคราะห์ว่าราคา LUNA จะไม่ต่ำกว่า 10 ดอลลาร์ในปี 2022 (ขณะนั้นอยู่ที่ 68 ดอลลาร์) และยอมเพิ่มเงินเดิมพันเป็น 200 ล้านดอลลาร์

พฤษภาคม 2022 LUNA ตกเหลือ $0.0000724 — เขาแพ้เดิมพันอย่างราบคาบ

การโจมตีและการล่มสลายของ UST/LUNA

ลำดับเหตุการณ์: 72 ชั่วโมงแห่งหายนะ

7 พฤษภาคม 2022

• ราคา UST เริ่มแกว่งตัวจาก $1.00 → $0.985 หลังมีการถอนเงินก้อนใหญ่จาก Anchor Protocol มูลค่า ~$2 พันล้าน
• ราคา LUNA ยังคงอยู่ที่ ~$80

8 พฤษภาคม 2022

• มีการเทขาย UST จำนวนมากใน Curve Pool (DEX สำหรับ stablecoin)
• ราคา UST ตก → $0.91 → $0.68 ภายในเวลา 6 ชั่วโมง
• กลไกของ Terra เริ่มมินต์ LUNA จำนวนมหาศาล เพื่อรับซื้อ UST
• ราคา LUNA ตก → $60 → $30 ในวันเดียว
• Total Supply ของ LUNA เพิ่มจาก ~350 ล้านเหรียญ → 1.5 พันล้านเหรียญ

9 พฤษภาคม 2022

• UST ตกต่ำกว่า $0.50 → $0.30
• LUNA ตก → $5 → $1 ภายใน 12 ชั่วโมง
• Total Supply LUNA พุ่งขึ้น → 7 พันล้านเหรียญ (เพิ่มขึ้น 20 เท่าในเวลา 48 ชั่วโมง)
• ตลาดเทขายทั้ง UST และ LUNA พร้อมกัน Death Spiral เริ่มต้น

10-12 พฤษภาคม 2022

• LUNA ตกเหลือ $0.00001 (ศูนย์เกือบหมด)
• UST ตกเหลือ $0.10
• Terra Blockchain หยุดทำงานชั่วคระ เพื่อหาทางแก้ไข (แต่แก้ไม่ได้)
• Terraform Labs ประกาศ "ฟื้นฟู" โครงการ แต่ความเชื่อมั่นหายไปแล้ว

13 พฤษภาคม 2022

• ราคา LUNA → $0.0000724
• UST → $0.08
• มูลค่าตลาดรวมสูญหายกว่า 40,000 ล้านดอลลาร์ ในเวลาเพียง 6 วัน

ใครคือผู้โจมตี?

มีทฤษฎีหลายสายว่าใครเป็นผู้อยู่เบื้องหลังการโจมตี UST:

1. Citadel Securities + BlackRock + Gemini — ทฤษฎีสมคบคิดที่ Do Kwon เชื่อ แต่ทั้งสามบริษัทปฏิเสธและไม่มีหลักฐาน
2. Jump Trading — บริษัท market maker ที่เคยมีความขัดแย้งกับ Terraform Labs แต่ไม่มีหลักฐานยืนยัน
3. กลุ่มนักลงทุนที่เห็นจุดอ่อนของระบบ — ทฤษฎีที่น่าเชื่อถือที่สุด คือกลุ่มเฮดจ์ฟันด์หรือนักเทรดขนาดใหญ่เห็นว่า Anchor Reserve หมด และเทขาย UST จำนวนมากเพื่อทดสอบระบบ ซึ่งระบบไม่สามารถรับมือได้

ที่แน่ๆ คือ ไม่ว่าใครจะเป็นผู้เริ่มต้น แต่ระบบที่ออกแบบไม่ดีคือตัวการจริง

เหตุผลหลักที่ Terra ล่มสลาย

1. ไม่มี Collateral จริง — UST ไม่ได้หนุนด้วยดอลลาร์หรือสินทรัพย์จริง พึ่งความเชื่อมั่นเพียงอย่างเดียว
2. Anchor Protocol ให้ผลตอบแทนที่ยั่งยืนไม่ได้ — ดอกเบี้ย 20% ต้องพึ่งเงินสำรองที่ใกล้หมด
3. Death Spiral ไม่มีวิธีหยุด — เมื่อความเชื่อมั่นหาย กลไก arbitrage กลับทำให้ทั้ง UST และ LUNA ตกต่อเนื่อง
4. Liquidity ไม่เพียงพอ — LFG มี Bitcoin แค่ 3.5 พันล้านดอลลาร์ ไม่สามารถรับมือการเทขาย UST หลักหมื่นล้านได้
5. Overconfidence ของ Do Kwon — ปฏิเสธคำเตือน ดูถูกนักวิเคราะห์ และไม่ปรับปรุงจุดอ่อนทันเวลา

หลังพังทลาย: Terra 2.0 และชะตากรรมของ Do Kwon

Terra 2.0: ความพยายามที่ไร้ความหมาย

27 พฤษภาคม 2022 Do Kwon เปิดตัว Terra 2.0 โดยแยก Blockchain เป็นสองเครือข่าย:

• Terra Classic (LUNC) — เครือข่ายเดิมที่ยังคงมี UST และ LUNA เดิม
• Terra 2.0 (LUNA) — เครือข่ายใหม่ที่ไม่มี algorithmic stablecoin แจก LUNA ใหม่ให้ผู้ถือเดิม

แต่โครงการนี้ไม่ได้รับความเชื่อมั่น ราคา LUNA ใหม่เริ่มต้นที่ ~$6 แล้วตกลงมาเหลือ ~$0.50 ภายในเดือนแรก (ข้อมูล ณ มิถุนายน 2023)

หมายจับและการหลบหนี

• กันยายน 2022: ศาลเกาหลีใต้ออกหมายจับ Do Kwon ในข้อหาฉ้อโกงและละเมิดกฎหมายตลาดทุน
• พฤศจิกายน 2022: Interpol เพิ่ม Do Kwon ในบัญชี Red Notice (ผู้ต้องหาระดับโลก)